BAZI ŞEYLER | - MiskinAdam

Category: BAZI ŞEYLER

ön yargı
BAZI ŞEYLERSOSYOLOJİKYeni Yazı!

Ön Yargı Zaman Kazandırır

Aklıselim hemen her insan ön yargının yanlış bir davranış olduğunu savunur. Esasen buna itirazım yok ama her şeyin ya mutlak doğru ya da mutlak yanlış kabul edilmesine itirazım var. Bazı davranışlar büyük oranda yanlış olup bir miktar doğru olabilir. Tam tersi de olabilir. 

Evet, ön yargı hoş bir davranış değildir ama birçok kez zaman kazandırabilir. Kimlere? Genellikle önsezileri iyi olanlara, iyi gözlemcilere, iyi tahmin yapanlara, kendini iyi tanıyanlara veya iyi mantık yürütenlere… Çok basit örnekler vereceğim. Hepimizin hayatında olan örnekler:

Mesela siz, kot pantolon altına kundura giyen kaç tane profesyonel sporcu gördünüz? Ya da garsonlara kötü davranan ama aslında kibirli olmayan kaç insan tanıyorsunuz? Dirseğine kadar altın bileziklerle şıkır şıkır dolaşan kaç entelektüel gördünüz? Tabanca fotoğrafı paylaşan kaç yazar tanıdınız? Arabasının arkasına özlü söz yapıştıran kaç aydın tanıyorsunuz? 

Toplumsal doğruculuğu bir kenara koyup kabul edelim ki insanların kılık kıyafetleri de davranışları da gayet güçlü birer ipucudur. Ne olduklarını göstermez belki ama ne olamayacaklarını pek âlâ gösterir. E tabii, istisnalar olacaktır ama bu olasılığa sürekli şans vermek büyük zaman kaybettirir bence. Zaten her insanı, tek tek ve yüzde yüz doğru tahlil edecek kadar fazla zamanımız yoktur hayatta. Dolayısıyla ilişkilerimizde veya tercihlerimizde ne istediğimizden eminsek, ön yargılarımızın (aslında ön izlenimlerimizin) sesine de biraz kulak vermemiz gerektiğini düşünüyorum. 

ön yargı

Bize ait her bir iz, hakkımızda güçlü birer veridir; görmesini bilene. Başka örnekler de vereyim: Mesela aralıksız her gün selfie paylaşan kişilerin narsist olabilme ihtimalini hep düşünmüşümdür. Narsist değilse de beğenilmeye çok ihtiyaç duyduğunu, kendini sevmek için bile adeta onay aradığını düşündüğüm olur. Pek tabii yanılabilirim. Pek tabii istisnalar, hatta müstesnalar olabilir. Yine de ben vaktim konusunda cimri olduğumdan, frekansımın uymayacağını düşündüğüm kişilere fazla zaman ayırmamayı tercih ediyorum. Aksini hiç denemedim mi? Denedim. Her on kişiden birinde yanıldığımı görmek, ön yargılı olduğumu gösterdiği gibi, diğer dokuz kişiye boşuna zaman ayırdığımı da göstermiş oldu bana.

Sadece insanlarla iletişim veya ilişki konusunda değil; film, müzik, kitap, yemek, tatil gibi tercihlerimizdeki ön yargılarımız da konuya dahil. Denemediğimiz bir şeyi sevip sevmeyeceğimizi bilemeyiz belki. Fakat tahmin etmenin adı ön yargı olsa bile bu her zaman yanlış bir tutum olarak kabul edilemez. Özellikle ne istediğini iyi bilenler, neyi sevip neyi sevmeyeceği konusunda çok isabetli tahminler yapabilirler. Peki bu konuyu neden tartışıyoruz? 

Açıklayayım çünkü böyle bir yazı yazmanın üzerimde baskısı var. Tabii ki okuru ön yargılı olmaya davet etmiyorum. Demek istediğim şu: Bazen güçlü yönlerimiz bile toplum doğrularına kurban gidebiliyor. Ön yargının yanlış bir davranış olduğunu kabul ederken, her şeyi deneme-yanılma ile keşfedemeyeceğimizi unutuyoruz. Belki çok iyi bir gözlemciyken veya ne istediğimizi çok iyi bilen biriyken sırf ön yargılı olmayacağım diye zaman kaybettiğimiz oluyor. Bunun başlıca sebeplerinden biri yine “toplum baskısı” bence. 

Kendi sevdiğini bizim de seveceğimiz konusunda yüksek inanca sahip kişiler bize “çok ön yargılısın” dedikçe, biz de ön yargının yanlış bir davranış olduğunu bildiğimizden, bir şans daha, yetmedi bir şans daha verebiliyoruz; esasen hoşlanmayacağımızı tahmin ettiğimiz birçok duruma. Dolayısıyla bunun dengesini iyi ayarlamamız gerektiğini düşünüyorum.

Şunu da hatırlatayım: Ön yargının anlamı yanlış sonuca varmak değildir.

Öyleyse Ön Yargı Nedir?

Ön yargı: Yeterli zamana ve yeterli veriye dayanmayan yargıya (sonuç çıkarmaya) ön yargı diyebiliriz.

Bazıları çok fazla veriye ihtiyaç duyarken bazıları azıcık veriden çokça sonuç elde edebilir. Zaten mesele de bu ya! Her zaman çok veri toplayacak sabrımız ve zamanımız var mı? 

Aslında ön izlenim dediğimiz şey de ön yargıdır ve bazen ön yargı, çok isabetli bir ön izlenim olabilir. Bütün mesele dengeyi ayarlayabilmek. 

Anlatmaya Üşendiklerimi Yazıyorum
MiskinAdam

sevgi-sevmek
04Kas
BAZI ŞEYLERYeni Yazı!

Sevmek Yeter mi ve Sevgi Her Şeyi Çözer mi?

Sevmek veya sevgi… Bunlar çok genel tanımlar. Bu yüzden konuyu şimdilik, yetişkin insanlar arası sevgi ile sınırlamak istiyorum. Sevginin birçok şeyi –her şeyi değil–...

kendini yaşamak
04Eki
BAZI ŞEYLERYeni Yazı!

Kendini Yaşamak | YAŞAYABİLMEK

Bir gün yorulup tamamen susacağını, kimseyle konuşmayacağını düşündün mü hiç?  Bence hayattaki en büyük başarı, insanın kendini yaşayabilmesidir. E tabii bunun da bedelleri ve...

başarı ile mutluluk arasındaki ilişki
07Eyl
BAZI ŞEYLERPSİKOLOJİK

Hedeflerimiz Bizi Mutsuz Edebilir | Başarı mı Mutluluk mu?

Size bir sır vereyim mi? Sekiz-on yıllık çabalarım sonucunda kazancımı dört-beş katına çıkarmanın kesin formülünü buldum! Bu formülü kullanarak maddi gücümü katbekat artırabilirim....

Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku filmi hakkında yorum - eleştiri
02Eyl
BAZI ŞEYLER

Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku

Bugüne kadar okuduğunuz tüm tanıtımları unutun! Şu an, asla sıradan olmayan bir film & kitap eleştirisi okuduğunuza dair sizi temin ederim. “Nasıl bu kadar kendinden eminsin?”...

28Mar
BAZI ŞEYLER

BLOG YAZARI OLMAK MI, YOUTUBER OLMAK MI?

Bu metnin gelişme bölümü için güzel cümleleri aklımda tutarken giriş bölümünü yazmakta çok zorlanıyorum. Her şeyden önce, “yazar olmak” denildiğinde ne anladığımız çok...

yazamamak-yazıya-küsmek
15Mar
BAZI ŞEYLER

Yazı Yazmaya Küsmek: Artık Yazmak Gelmiyor İçimden, Diyenlere Psikoterapi Tadında Bir İçerik Hazırladım

İnsan, bir tür iletişim aracı olan yazıya neden küser? Özellikle yazarlar, yazı yazma motivasyonunu nasıl kaybeder? Öncelikle sizi, “bu yazıyı okuyarak zaman mı kaybediyorum?”...

06Haz
BAZI ŞEYLER

Tembellik, Zevki Kendisiyle Birlikte Farz Olmuş Bir Tecavüzdür

Bu yazıyı, kendini uyuşuk, tembel veya miskin hissedenler için yazdım. Eliniz hiç bir işe gitmiyor mu? Dert değil! Bir insanın kendisini tembel veya uyuşuk addetmesi için etrafında kendisinden...

Bu yazı ilgini çekti mi?

Yeni yazılarımı Instagram‘da duyuruyorum. Takip et, iletişimde kalalım ✔️